✨ Zo geef je de metalen hardware van je handtas een nieuwe gouden glans met penplating
Metalen hardware zoals; gespen, ringen en bevestigingspunten, is een klein detail dat een handtas luxe en uitstraling geeft. Na verloop van tijd kan de originele finish dof worden of zelfs slijten. Gelukkig kun je deze hardware weer een schitterende gouden laag geven met een penplating machine, een veelzijdig gereedschap dat ook bij juweliers populair is om lokaal metalen oppervlakken te vergulden.

In deze blog neem ik je stap voor stap mee door het proces, van oppervlaktevoorbereiding tot aan het aanbrengen van de gouden laag, met uitleg bij elk onderdeel en tips uit de praktijk.

🛠️ Wat je nodig hebt
Voordat we beginnen, hieronder een overzicht van de belangrijkste benodigdheden:

• Penplating machine – een draagbaar elektrolysesysteem met penapplicator, ideaal voor lokaal plateren.
• Polijstmiddelen – metal polish of fijne polijstpasta om oppervlakken glad te krijgen.
• Ontvetter – bv. isopropylalcohol of aceton om vet en vuil te verwijderen.
• Activator – chemische voorbereiding om de hechting van metaallagen te verbeteren.
• Elektrolyten – oplossingen voor palladium, nikkel, koper, goud of zilver.
• Beschermende uitrusting – handschoenen, bril en een goed geventileerde werkplek.

🧼 Stap 1: Polijsten — het geheim van een mooie basis
Voordat je kunt beginnen met vergulden, moet het metaaloppervlak glad en schoon zijn. Gebruik een kwalitatieve metal polish om krassen, oxidatie en dofheid te verwijderen. Het doel is om een spiegelende, gelijkmatige basis te creëren, want de kwaliteit van de ondergrond bepaalt hoe mooi de plating gaat hechten.

💡 Tip: Werk systematisch en voorzichtig, te veel polijsten kan detailverlies geven bij porositeit of gravures.

🧴 Stap 2: Ontvetten — essentiële voorbereiding
Na het polijsten is het cruciaal om het oppervlak te ontvetten. Restjes olie, vet en stof kunnen de hechting van elektrolytische lagen hinderen.

Gebruik daartoe een schoon doekje met isopropylalcohol of aceton. Deze middelen verdampen snel en laten geen residu achter, wat essentieel is om een “water-break free” oppervlak te verkrijgen (een oppervlak dat geen water parelt maar gelijkmatig nat wordt), een teken dat het klaar is voor plating.

⚗️ Stap 3: Activeren — klaar voor elektrolyse
Metalen kunnen een oxidelaag of andere onzichtbare barrières hebben die de plating belemmeren. Daarom gebruik je een activator, dit is een chemische behandeling die het metaaloppervlak ‘actief’ maakt voor elektrolyse.

Hoewel de exacte samenstelling afhangt van het type metaal, is het principe altijd hetzelfde: de activator verwijdert de laatste onzuiverheden en zorgt voor een goede elektrische geleiding, waardoor de volgende lagen beter hechten.

De activator kan zowel met elektrolyse als spanningsloos aangebracht worden.

• Met elektrolyse: stel de spanning in op 2.7 volt, breng de activator gedurende 30 seconden aan op het oppervlak. Spoel vervolgens af met gedemineraliseerd water.
• Spanningsloos: breng de activator gedurende 30-60 seconden aan en spoel af met gedemineraliseerd water.

Begin zo snel mogelijk met elektrolyse van de volgende lagen na het activeren van het oppervlak.

🔩 Stap 4: Grondlaag met palladium, nikkel of koper
Voordat je goud aanbrengt, is het vaak verstandig een grondlaag aan te brengen. Hiervoor kun je palladium of nikkel gebruiken, afhankelijk van het onderliggende metaal en de gewenste eindkleur.

• Palladium hecht goed op volgende basismetalen: koper, nikkel, brons, zilver, goud en ontchroomde oppervlakken. Stel de spanning in op 3 volt voor het gebruik met penplating machines.
• Nikkel wordt veel gebruikt omdat het relatief goedkoop is, een goede hechting geeft en corrosiebestendig is. De spanning stelt men in tussen  3 en 6 volt, meestal 4.5 volt.

Deze laag werkt als een “tussenlaag” die de uiteindelijke goudlaag sterker en gelijkmatiger maakt.

🪙 Optionele Stap: Diepere kleur met koper
Wil je dat het uiteindelijke goud dieper en rijker van kleur oogt? Dan kan een dunne koperlaag vooraf  het visuele effect versterken.

Koper heeft een warme tint en verbetert vaak de dekking en reflectie van het goud, vooral bij oppervlakken die anders te licht of dof zouden lijken. Pas dit toe met dezelfde penplating techniek, maar gebruik het juiste koperelektrolyt voor je penplating machine. De voorgestelde spanning is tussen 2.5 en 6 volt, al wordt meestal tussen 4 en 5 volt gebruikt.

Na de koperlaag wordt het alsnog aangeraden om een dunne laag palladium of nikkel aan te brengen, om te verhinderen dat het koper en goud zich gaan vermengen.

✨ Stap 5: Goud aanbrengen met de penplating machine
Nu komt het magische moment: de gouden laag zelf. Met de penplating machine breng je de goudelektrolyt lokaal aan op de hardware. Dit apparaat werkt met een kleine elektrode en direct contact tussen pen en metaal, wat het ideaal maakt voor nauwkeurige, kleine objecten zoals tashardware.

Belangrijk hierbij is:

• Stabiele elektrische verbinding — zorg dat het onderdeel goed elektrisch verbonden is met de machine.
• Langzame, gelijkmatige beweging — werk sectie voor sectie voor een gelijkmatige laag.
• Controle van dikte en kleur — je kunt de dikte van de laag regelen door de tijd en elektrische parameters aan te passen. Voor ons goudelektrolyt raden we een spanning aan van 6 volt.

🎨 Afwerking en bescherming
Na het vergulden kun je optioneel nog een beschermend laklaagje aanbrengen om het oppervlak extra kras- en slijtagebestendig te maken. Dit is vooral interessant voor accessoires die dagelijks worden gebruikt.

📌 Tot slot
Het proces van penplating is een unieke combinatie van vakmanschap en chemische techniek. Door de stappen zorgvuldig te volgen, van polijsten en ontvetten tot het aanbrengen van de verschillende metalen lagen, kun je de metalen hardware van een handtas een luxe en duurzame gouden finish geven.

Heb je zelf een penplating project uitgevoerd? Deel gerust je ervaringen of vragen hieronder! 💬